ÇEVRE PROBLEMLERİNE SİSTEMATİK BİR BAKIŞ
 

u yıl okulumuzda öğrencilerin çevre sorunlarına daha duyarlı olmaları, çevre sorunlarına kendileri de çözüm önerileri üretebilmeleri amacıyla ‘’Eko Okullar ‘’ adı altında sürdürülen ve Türkiye genelinde birçok okulun katıldığı bir projeyi gerçekleştirmeye çalışacağız. Bu amaçla tüm yıl boyunca sürecek etkinlikler planladık ve bunlardan ilkini geçen hafta 7 ve 8. Sınıf Öğrencilerimizin katılımıyla gerçekleştirdik. Boğaziçi Üniversitesi İlköğretim Bölümünden Arş. Gör. Zerrin Doğança ‘nın katılımıyla öğrencilerin çevre sorunlarına sistematik olarak nasıl bakılabileceği, bir sistemi etkileyen birçok etmen olduğu, stok-akış anlayışına sahip ve kısa süreli sonuçlarla hareket etmeyen kişilerin çevre sorunlarına karşı daha duyarlı olabileceği ile ilgili güzel bir çalışma gerçekleştirdik.

Bu etkinliğin öncesinde öğrencilerimizle derste dinamik çevre sorunları ve sistem düşüncesi oluşturmayla ilgili etkinlik testlerini uygulamıştık. Bu testlerin sonuçlarını Zerrin Hanım değerlendirdi ve öğrencilerimizin neden bu şekilde cevaplar verdiklerini onlarla birlikte sorguladı.

Öğrencilerimize uyguladığımız testlerden birinde İstanbul’a üçüncü bir köprü kurulması konusu üzerine düşünmelerini istemiştik.
Öğrencilerimiz bazı bilim insanlarının kullandığı “Her köprü kendi trafiğini yaratır.” ifadesini, insanların özel otomobilleri ile trafiğe çıkma eğilimini, trafikteki araç sayısını, insanların şehir merkezinden uzak; ama köprüye yakın yerlere taşınma olasılığını, yeni yerleşim yerlerinde oluşan trafik sıkışıklıklarını dikkate alarak açıklamaya çalıştılar. Onlardan gelen köprü girişlerindeki gişelerin aslında bu trafiği yarattığı, Marmaray gibi denizlerin kullanarak yapılan projelerin çözüm olacağı, şehir trafiğine girmeden çevre yollarının kullanılarak trafiğin düzenlenebileceği, İstanbul ‘a göçü engelleyerek başka illerdeki iş imkânlarının arttırılması gibi önerilerle katıldıkları bu tartışma gerçekten güzeldi.

Test çalışmasına katılan öğrencilerimizden 16 kişide 11 kişi, 3.köprünün trafiği iyileştirmeyeceğini düşünüyor,6 ayrı kişi toplu taşıma önerisinde bulunmuş.

Yapılan çalışmada sorgulanan bir başka konu ise problemlerin çözümünde alınacak kısa vadede çözüm getiren kararların uzun vadede ne gibi sonuçlar doğurabileceği üzerine idi.

Zerrin Hanım, Romanya’da Ceauşescu Rejimi sırasında 1966’da, ülke nüfusunu arttırmak, düşük nüfus artış hızı ve doğurganlık oranını yükseltmek amacıyla alınan bazı yasaklama kararlarının uzun vadede ülkede sağlık problemlerinin artması, yetimhanelerin dolması gibi birçok problemi doğurduğu örneği ile öğrencilerin bu konuda düşünmelerini sağladı.

Zerrin Hanım’ın verdiği bir başka örnek ise DDT kullanımı üzerine idi. 1939 yılında keşfedilen ve dünyada en yaygın biçimde kullanılan bu böcek ilacının daha sonradan uzun vadede diğer canlılar için çok zararlı olduğunu belirtti.

Uzun vadede doğuracağı sonuçlar düşünülmeden kullanılan bu ilaç kullanıldığı zamanlar insanlar dâhil birçok canlının zarar görmesine neden olmuş ve tüm bu zararlardan sonra kullanımı yasaklanmıştı.

Öğrencilerimize ‘Eko Okullar ‘ projesi kapsamında çevre sorunlarını çözmede sistematik bir bakış açısı kazandırmada katkısı olacağını düşündüğümüz bu çalışmada bizlere yardımcı olan Zerrin Doğança’ya teşekkür ediyorum.

Naciye DİNÇSOY
Fen ve Teknoloji Öğretmeni