slında teorik olarak çok da yanlış bir soru olmaz başlığımız. Hatta teknik olarak güzel dünyamızın bugün itibari ile buz devrinde olduğunu söyleyebiliriz. Yaklaşık 15 bin yıl evvel yaşanan ve etkilerinin günümüzde de devam ettiği Buzul çağı. Kavramsal olarak dünyanın % 30 undan fazlasının buzullarla kaplı olduğu dönemlere verilen isimdir. Bu koşullar uzun süre önce bitmiş olmasına karşın günümüzde de etkileri devam etmektedir. Örneğin sıkça duyduğumuz küresel ısınma. Kimilerine göre insanoğlunun fosil yakıtları açığa çıkararak dünyamızın termodinamik dengelerini alt üst etmesinden kaynaklanan ortalama ısı değişikliği olarak tanımlanırken kimilerine göreyse buzul çağından çıkan dünyamızın normal ısısına dönme süreci. Daha ilginci ise ülkeler sanayileşme sürecinden hemen önce yaşanan ve yaklaşık 4 yüzyıl süren mini buzul çağı dönemidir. Bu gerçekten önemli bir durumdur. Çünkü bu dönemin hemen akabinde gerçekleşen sanayi devrimi ile dünya küresel ısınma sarmalına girecek ve doğa bilimciler kısa ve orta vadede felaket senaryoları çizecektir.

Biz de öğrencilerimizle kafamızda uçuşan onlarca soru işareti ve septik tavır ile müzeden içeriye adımımızı attık. Daha ilk dakikadan soğuk bir duş aldık. Küresel ısınma ve kirlenmenin olanca hızla devam etmesi durumunda olacakları ortaya koyan kurgusal çalışmalar vardı. Sanırım en etkileyici olanı kutup ayısının yer aldığı mizansendi. Bunun sebebi belki de bilinçaltımızda yer alan kutup ayısı ile dünyamızın geleceği arasında kurduğumuz bağdı.

Bu sırada sorgulayan genç zihinlerimiz ilk olarak müzenin ismine takıldı. “Amerikan Doğal Tarih Müzesi ve İklim Değişiklikleri Sergisi “. İlk bakışta dikkat çekmese de bizim öğrencilerimiz gibi iklim değişikliği konusunda Türkiye’de iki büyük ödül almış bir grup ile müze geziyorsanız her türlü yoruma açık olmalısınız.

Kyoto Protokolü dünya insanlarının kendi gelecekleri için ortaklaşa aldığı en önemli ve belki de tek ortak anlaşmadır. Küresel ısınmaya neden olan etkilerin azaltılmasını ve dünyamızın tolere edebileceği seviyelere indirilmesini ön görür. Bu anlaşmayı dünyada onaylamayan tek ülke Amerika Birleşik Devletleri’ dir. Serginin ismi ile düzenleyen ülke arasında ki bu ironi öğrencilerimizin dikkatinden kaçmadı. Bu ayrıntıyı bir kenara bırakarak gözlemlerimize devam ettik.

Müzenin bir diğer köşesinde ilginç bir taşa rastlıyoruz. İlk önce hiçbir örneğine daha önce rastlamadığımız bu ilginç taşın uzaydan dünyamıza düştüğünü öğreniyoruz. Dünyamızın binlerce kilometre uzağından geçerken yer çekimine kapılmış ve atmosferimize girerek dünyamıza düşmüş bir göktaşı. Tabi bu göktaşı atmosferimize girmeden önce büyükmüş. Atmosfere girdikten sonra sürtünmenin etkisi ile yanmış ve şimdiki halini almış. Yanmanın etkisi ile oluşan çizgiler ve oyuklar hala taşın üzerinde net olarak görülmektedir. Rengi kömürden biraz açık ve alacalı. Element olarak sert bir karışım olduğu belli. Açıklamasında neler olduğu yazmasa da öğrencilerimiz ağır metallerden olduğunu düşünmesine sebep olacak birçok belirtiye rastladı.

Daha öncede bahsettiğimiz gibi öğrencilerimiz iklim değişiklikleri konusunda daha önce dünya çocukları ile birlikte kafa yormuş ve ilginç öneriler getirmiş, hatta 80 bin çocuğun katıldığı bu dev organizasyonda Türkiye 1.’si olmuştu. Bu uluslararası yarışmanın finallerinde ise Danimarka’nın başkenti Kophenag’ta ülkemizi başarı ile temsil etmişti. Sevgili dostumuz Pegu okulumuzun kahramanıydı ve bize evinde doğal yaşam ile uyumlu, teknolojiden vazgeçmeden nasıl bir hayat süreceğimizi anlatıyordu. Pegu kısa filminin yaratıcısı olan öğrencilerimizin bir kısmı okulumuzdan mezun oldu bir kısmı ise okulumuzda eğitimlerine başarı ile devam ediyor. Pegu ile öğrencilerimiz bir yıl sonra Uluslararsı Çevre Film Yarışmasında da Juri Özel Ödülünü kazanmışlardı.

Bu denli güçlü alt yapıya sahip bir öğrenci grubu ile iklim değişiklikleri müzesi gezmek öğrenciler için olduğu kadar öğretmenler için de hoş bir deneyim oluyor. Müzenin devamında bir haritaya rastlıyoruz. Bu harita küresel ısınmaya katkı sağlayan sera gazlarının en fazla üretildiği alanları gösteriyor. Ülkemizde en belirgin alan tabi ki İstanbul ve çevresi. Çünkü daha önce de belirttiğimiz gibi sanayileşmiş alanlarda enerji ihtiyacı artıyor. Bugün kullanılan enerji üretim yollarının başında da maalesef fosil yakıtlar geliyor. İstanbul ve çevresinde de ısı yayılımı ve sera gazlarının etkisi bu harita üzerinde görülüyor. Yine de dünyanın bir çok başka ülkesinin önemli şehirlerine baktığımızda daha kabul edilebilir seviyelerde olduğunu görüyoruz.

En dikkat çekici alanlardan biri de fotoğraf sergisiydi. İlk önce aklınıza fok balıkları ve kutup ayılarının yaşadıkları bölgelerdeki sorunlarını vurgulayan fotoğraflar gelebilir. Ancak bu serginin klişelerden biraz uzak ve çok ilginç bilgileri içinde barındıran özel bir konsepti vardı.

Örneğin uzun bir asfalt fotoğrafı üzerinde dünya üzerinde şu an var olan asfalt yolların ısı artışına dramatik etkisi sayısal veriler ile verilmişti. Isıyı emen asfalt ciddi bir ısı kaynağı haline dönüşüyor. Bunu engellemek için neler yapılabileceği yine bu fotoğrafın üzerinde sıralanıyordu.

Bir başka fotoğrafta su içine düşmüş bir buğday tanesi yer alıyordu. Görsel olarak da müthiş kurgulanmış bu fotoğraf dünya genelinde içilebilir su kaynaklarına vurgu yapıyordu. Fotoğrafta dünyamızın % 71’ i sular ile kaplı olmasına rağmen kullanılabilir su miktarı yalnız % 2’dir. Bu küçük oranın da büyük bir kısmı hızla kirlenmekte veya kullanılamadan denize ulaşmaktadır bilgisi veriliyordu.

Son olarak öğrencilerimizi, mini bir seminer bekliyordu. Rehberimiz ile birlikte görsel sunumun da yer aldığı alana geçtikten sonra sunum başladı.

Öğrencilerimizin de aktif olarak katıldığı etkileşimli sunumda öğrencilerimiz özellikle alternatif geri döndürülebilir enerji kaynakları üzerinde durdular. Rüzgar ve güneş enerjisine dikkat çektiler. Bunun dışında kısmen hidro-elektrik santrallerinin kullanılmasının önemini vurguladılar. Bu seminerde bir görüşe göre fosil yakıtların aslında dünyamızın kendini korumak için oluşan fazla ısıyı yer altında tutması olduğunu öğrendiler. Milyonlarca yıldır biriken bu enerjinin geri döndürülemeye cek şekilde bir kaç yüzyılda ısıya dönüşmesinin ne gibi sonuçlara yol açacağını farkına vardılar. Seminerin sonunda eğitmenin sorduğu soru ve verdiği cevap gerçekten çok ilginçti. Eğitmen, öğrencilerimize en temiz enerjinin ne olduğunu sordu.
Öğrencilerimiz aslında çok doğru yanıtlar verdiler. Güneş enerjisi bilinen en temiz enerji kaynağıydı, ayrıca rüzgar enerjisinin de üretilmesinin dünyamıza bir zararı yoktu. Aslında bu sorunun yanıtında küçük bir kelime oyunu gizliydi bunu da bize seminerin sonunda rehberimiz açıkladı.

En temiz enerji kullanılmayan enerjidir, kısacası tasarruftur.